msf41590.jpg

“ရဟတ္ယာဥ္ေတြ သင့္ရဲ႕အေပၚ ေလထဲမွာ ပ်ံဝဲေနၿပီဆုိရင္ေတာ့ အႏၱရာယ္တကာ့ အႏၱရာယ္ထဲမွာ အဆုိးရြားဆုံးလုိ႔ ေျပာရမွာပဲ”

Paul McMasterခဲြစိတ္ဆရာဝန္၊ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊ ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ။

စစ္မက္ျဖစ္ပြားေနသည့္ေနရာေဒသမ်ားတြင္ MSF သည္ မည္သည့္ဘက္ကုိမွ ဘက္လုိက္ျခင္း မရွိပါ။ လုိအပ္မႈ အရွိဆုံးေသာ လူထုထံ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လက္လွမ္းမွီေရာက္ရွိႏုိင္ေစရန္ ႀကဳိးစား ကာ လုိအပ္ခ်က္ သီးသန္႔သပ္သပ္အေပၚတြင္သာ အေျခခံၿပီး ကူညီေထာက္ပံ့ေပးပါသည္။ စစ္မက္ ဖက္ၿပဳိင္ေနေသာသူမ်ားမွ အကူအညီေပးအဖဲြ႔အစည္းမ်ားအား ပဋိပကၡအတြင္း ဘက္တစ္ဘက္တည္း ကုိသာ အကူအညီေပးေနသည္ဟု ရွဴျမင္သည့္အခါမွာ ၎တုိ႔လုိအပ္ေနသည့္ အကူအညီမ်ားကုိ အကူအညီေပးအဖဲြ႔မ်ားမွ ေပးႏုိင္မည့္အလားအလာ နည္းပါးႏုိင္ၿပီး ပစ္မွတ္ထား တုိက္ခုိက္ခံရမည့္ အလားအလာ ပုိမ်ားလာႏုိင္ပါသည္။

ပဋိပကၡမ်ားအတြင္း စစ္မက္ဖက္ၿပဳိင္ေနေသာသူမ်ားကုိ ရွင္းလင္း သြားေစရန္ သက္ေသျပႏုိင္မည့္နည္းလမ္းမ်ားထဲမွ တစ္ခုမွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔သည္ မည္သည့္အစုိးရထံမွ ေငြေၾကးအေထာက္အပံ့မ်ားကုိ မယူဘဲ တစ္သီးပုဂၢလ အလွဴရွင္မ်ားထံမွသာ ေငြေၾကးအလွဴခံသျဖင့္ ပဋိပကၡမ်ားအတြင္း လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကုိင္ရာတြင္ မွီခုိေႏွာင္ဖဲြ႔မႈကင္းကာ လြတ္လပ္ေၾကာင္း ထင္ထင္ ရွားရွား လက္ေတြ႔ျပသႏုိင္သည္။

လ်င္ျမန္သည့္တုန္႔ျပန္မႈ

Facts

အခ်က္အလက္။ ။ ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားေနသည့္ ေနရာေဒသမ်ားတြင္ MSF သည္ မည္သည့္ဘက္ကုိမွ ဘက္လုိက္ျခင္း မရွိပါ။
လုိအပ္ခ်က္ သီးသန္႔သပ္သပ္အေပၚတြင္ အေျခခံၿပီး က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးပါသည္။
ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနေသာ အေျခအေနတြင္ သင္ၾကားေလ့က်င့္ထားေသာ၊ အေတြ႔အႀကံဳရွိ ဝန္ထမ္းမ်ား သာ အလုပ္လုပ္သည္။
အဖဲြ႔အသီးသီးတြင္ အေသးစိတ္ျပဳစုထားသည့္ ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေရးစည္းမ်ဥ္းမ်ား ရွိသည္။
ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရာ ေနရာရွိ လူမ်ားသည္ MSF အဖဲြ႔၏ လြတ္လပ္မႈ၊ သမာသမတ္က်မႈ၊ ဘက္လုိက္ျခင္း ကင္းမႈတုိ႔ကုိ သိရွိၾကသည္။ သုိ႔ေၾကာင့္ MSF သည္ ေဘးအႏၱရာယ္ ပုိမုိကင္းရွင္းသည္။

ႏုိင္ငံတကာစစ္ပဲြမ်ား၊ ျပည္တြင္းသေဘာထားကဲြလဲြမႈမ်ားလည္း ျဖစ္ႏုိင္သည့္ ပဋိပကၡမ်ားတြင္ အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈမ်ားစြာ ရွိေနႏုိင္သည္။

လူမႈအသုိင္းအဝုိင္းတစ္ခုလုံး ဘုံေပ်ာက္သည္အထိ တြယ္ရာမဲ့ ခံစားေနရေသာ လူထုမ်ား၏ ဖိစီး ႏွိပ္ စက္မႈမ်ား သု႔ိမဟုတ္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကုိ ေၾကာက္ရြံ႕စုိးရိမ္ေနသည့္ သူမ်ားသည္ တစ္ခါတရံတြင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လက္လွမ္းမွီ ရရွိျခင္းမရွိဘဲ ခ်ိန္လွပ္ျခင္းခံထားရသည္။

ပဋိပကၡမ်ားသည္ သာမန္အေျခအေနမွာပင္ စိတ္ဒဏ္ရာရရွိမႈကို ျမင့္မားလာေစသလုိ ေဘးသင့္ခံလူ မ်ားအတြက္လည္း လုိအပ္သည့္ သာမန္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈျဖစ္သည့္ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ထပ္ တုိးလာသည့္ ေရာဂါသစ္မ်ား သုိ႔မဟုတ္ နာတာရွည္ေရာဂါမ်ဳိးျဖစ္သည့္ ဆီးခ်ဳိေရာဂါအတြက္ ေစာင့္ ေရွာက္မႈမ်ားတြင္ပါ အခက္အခဲျဖစ္လာေစသည္။

စိတ္ေသာကပရိေဝဒႏွင့္ စိတ္နာမက်န္းျဖစ္မႈမ်ား ေယဘုယ်အားျဖင့္ ျမင့္တက္လာသည္။ ပဋိပကၡမ်ား အတြင္း ျဖစ္ပြားေနက် လိင္အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားမွာလည္း စိတ္မခ်မ္းေျမ့ဖြယ္ရာ ျမင့္တက္လာသည္။

ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အေနျဖင့္ အဆိုပါ လစ္ဟာမႈမ်ားကို ျဖည့္ဆည္းရန္ အေတြ႔အႀကံဳရင့္ ဆရာဝန္မ်ားသူနာျပဳ မ်ား ေထာက္ပုိ႔ပညာရွင္မ်ားမွ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားႏွင့္ ေထာက္ပံ့ပုိ႔ေဆာင္ေရး အကူအညီ မ်ားကုိ အထူးကူညီေပးသြားရန္ ႀကဳိးစားလ်က္ရွိပါသည္။

ျပင္းထန္ေသာ အၾကမ္းဖက္မႈ

အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားေနစဥ္အတြင္း အဖဲြ႔သည္ မၾကာခဏဆုိသလုိ ျပဳလြယ္ေျပာင္းလြယ္ရွိေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားျဖင့္ လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကုိင္သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္း လစ္ဗ်ားႏုိင္ငံ မစ္ရာတာ ၿမဳိ႕တြင္ က်န္းမာေရးအေဆာက္အအုံမ်ားမွာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအတြင္း က်ေရာက္ေနသည့္အတြက္ MSF အဖဲြ႔အေနျဖင့္ အႀကီးအက်ယ္ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရရွိထားေသာ လူနာအမ်ားအျပားအား ၿမဳိ႕ေတာ္မွ ေဘးကင္းလုံၿခဳံသည့္ေနရာသုိ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းႏုိင္ရန္ နည္းလမ္းမ်ား ရွာေဖြခဲ့ရသည္။

အဖဲြ႔အေနျဖင့္ ခရီးသည္တင္ကူးတုိ႔ေရယာဥ္ကုိ စင္းလုံးငွားကာ ခရီးႏွင္ေနစဥ္အတြင္း အေရးေပၚလူနာ မ်ားအတြက္ အသက္ကယ္အေၾကာေဆးသြင္း ကုသရန္အတြက္ ထုိင္ခုံမ်ားကုိ ဖယ္ရွားၿပီး ပလတ္ စတစ္အခင္းစမ်ား၊ ေမြ႔ယာမ်ား ခင္းေပးခဲ့ရသည္။ “အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရသည့္ လူနာ မ်ား အစုလုိက္အၿပဳံလုိက္ျဖစ္ေပၚေစၿပီး ကံအားေလ်ာ္စြာပဲ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အဖဲြ႔မွာ အဲ့ဒီေနရာတြင္ ရွိေနၿပီး လူနာမ်ားကုိ သေဘၤာေပၚသုိ႔ တင္ပုိ႔ေပးလုိက္ႏုိင္သည္” ဟု ေဆးဘက္ဆုိင္ရာအေရးေပၚ သယ္ယူေရႊ႕ ေျပာင္းရာတြင္ ပါဝင္ခဲ့သူ MSF ဆရာဝန္ Helmy Mekaoui က ေျပာသည္။ ပင္လယ္ျပင္တြင္ လႈိင္း ေလျပင္းထန္ေသာ္ျငားလည္း သေဘၤာမွာ တူနီးရွားကမ္းေျခသုိ႔ ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာ ဆုိက္ကပ္ ႏုိင္ခဲ့သည္။ အသင့္ေစာင့္ဆုိင္းေနေသာ လူနာတင္ယာဥ္ အစီး ၂၀ ျဖင့္ လူနာ ၇၁ ဦးကုိ ေဆးရုံသုိ႔ ပုိ႔ေဆာင္ေပးႏုိင္ခဲ့သည္။MSF မွ ေထာက္ပို႔ပညာရွင္ Annas Alamudi က “ဒီကုိေရာက္တဲ့အထိ ကၽြန္ေတာ္ စုိးရိမ္ပူပန္မိေပမဲ့ ေအာင္ျမင္တဲ့လုပ္ငန္းစဥ္ႀကီးျဖစ္တဲ့အထိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အကူအညီ ေပး ႏုိင္ခဲ့တဲ့ အတြက္ တကယ့္ကုိ ဝမ္းသာဂုဏ္ယူမိတယ္၊ အဲ့ဒီကေန လြတ္ေျမာက္ခ်င္တဲ့ နာမက်န္းျဖစ္ ေနတဲ့ လူနာေတြကုိ လြတ္ေျမာက္ေအာင္ ကူညီႏုိင္ခဲ့တယ္၊ ၿပီးၿပီေပါ့ဗ်ာ” ဟု ေျပာသည္။

AK-47 ႏွင့္ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ား လြယ္ပုိးထားေသာ ကေလးစစ္သားတစ္ဦး၊ လီယာၿမဳိ႕၊ ေတာင္ဆူဒန္။

အေတြ႔အႀကံဳရင့္ဝန္ထမ္းမ်ား

စစ္မက္ျဖစ္ပြားေနစဥ္ လုပ္ငန္းမ်ားေဆာင္ရြက္ရျခင္းသည္ အလြန္အမင္းေၾကာက္ရြံ႕စရာေကာင္းေသာ၊ ဗ်ာမ်ားေလာက္ေအာင္ စုိးရိမ္ေသာက ေရာက္ေစေသာ အေတြ႔အႀကဳံကုိ ရေစသည္။  သုိ႔အားေၾကာင့္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အေနနဲ႔ ယခုလုိ အေျခအေနမ်ားတြင္ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းလုပ္ကုိင္လုိသူမ်ားထက္ အေတြ႔ အႀကဳံရင့္ သင္တန္းေပးၿပီးသား ဝန္ထမ္းမ်ားကုိသာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေစသည္။      

MSF ႏွင့္အတူ အလုပ္လုပ္ေနေသာ အေတြ႔အႀကဳံ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ရွိသည့္ ၿဗိတိသွ် ခဲြစိတ္ဆရာဝန္ Paul McMaster ကုိယ္တုိင္ ယခုအထိ္ လုံၿခဳံမႈႏွင့္ စပ္ဆုိင္သည့္ စိန္ေခၚမႈႀကီးႀကီးမားမားမ်ားကုိ ရင္ဆုိင္ေနရဆဲ ျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

သူသည္ ဆီရီးယားႏုိင္ငံတြင္ ဥမင္လုိဏ္ေခါင္းတစ္ခုကုိ ခဲြစိတ္ခန္းအျဖစ္ အသုံးျပဳကာ ဒဏ္ရာရ လူနာ မ်ားကုိ ကုသေပးခဲ့ၿပီး အဆုိပါ စီမံကိန္းမွ ျပန္ေရာက္လာလာခ်င္း “MSF နဲ႔အတူ တကယ့္ကုိ ခက္ခက္ ခဲခဲ ေနရာေတြမွာ ကၽြန္ေတာ္ အလုပ္လုပ္ခဲ့ဖူးတယ္၊ သီရိလကၤာႏုိင္ငံ အုိင္ဗရီကုိ႔စ္ႏုိင္ငံနဲ႔ ဆုိမာလီယာ ႏုိင္ငံတုိ႔လုိ စစ္ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အဲ့ဒီႏုိင္ငံေတြမွာ အလုပ္လုပ္တုန္းက အႏၱရာယ္ဆုိ တာ ေျမျပင္ေပၚမွာတင္ ရွိတာ၊ ဆီးရီးယားမွာေတာ့ အႏၱရာယ္ဆုိတာ ေလထုထဲကေန အၿမဲတမ္း ေရာက္လာတတ္တာမ်ဳိးဗ်”

“ရဟတ္ယာဥ္ေတြ သင့္ရဲ႕အေပၚ ေလထဲမွာ ပ်ံဝဲေနၿပီဆုိရင္ေတာ့ အႏၱရာယ္တကာ့ အႏၱရာယ္ထဲမွာ အဆုိးရြားဆုံးလုိ႔ ေျပာရမွာပဲ”

လံုၿခံဳေရး                                    

ကၽြႏု္ပ္တုိ႔၏ ဝန္ထမ္းမ်ားအား ေဘးအႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏုိင္သည့္ ဘက္ေပါင္းစုံကေန ဖယ္ထုတ္ႏုိင္ဖုိ႔ ဆုိသည္မွာ မျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း လက္ခံေသာ္ျငားလည္း သူတုိ႔အတြက္ လုံၿခဳံေရးဆုိင္ရာ အတုိင္းအတာ တစ္ခုအထိကုိေတာ့ အတတ္ႏုိင္ဆုံး စီမံေပးပါသည္။

စီမံကိန္းအသစ္တစ္ခု မစတင္မီ သုိ႔ လုပ္ငန္းလည္ပတ္ေနဆဲ၊ ဒီလုိကာလေတြဆုိရင္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အေနနဲ႔ ဘယ္လုိအႏၱရာယ္ေတြ က်ေရာက္ႏုိင္သလဲဆုိတာကုိ အၿမဲမျပတ္အကဲျဖတ္ေနပါတယ္။ စီမံကိန္းတစ္ခု ခ်င္းစီမွာ လုံၿခဳံေရးဆုိင္ရာ တာဝန္ယူမႈအပုိင္းေတြ၊ အတုိင္းအတာေတြကုိ လုိရင္းတိတိက်က် မဟာ ဗ်ဴဟာက်က် အေသးစိတ္ ေရးဆဲြထားသည့္ လုံၿခဳံေရးဆုိင္ရာစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား သီးသန္႔ရွိပါ သည္။

အဆုိပါ စည္းမ်ဥ္းမ်ားအတြင္း ပါရွိၿပီးျဖစ္သည့္ “လက္နက္ကုိင္ေဆာင္ခြင့္ မရွိ” ဟူေသာ မူဝါဒကုိ MSF ၏ ေဆးခန္းမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ကားမ်ားႏွင့္ က်န္းမာေရးဌာနမ်ားတြင္ တင္းက်ပ္စြာ ခ်မွတ္ထားပါသည္။  ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္လူနာမ်ား၏ လုံၿခဳံေရးအရ လက္နက္ကုိင္လူမ်ား ကၽြႏု္ပ္တုိ႔၏ ေဆးဘက္ဆုိင္ ရာ အေဆာက္အအုံမ်ားတြင္ ရွိမေနေစရန္မွာ ေသေရးရွင္ေရးတမွ် အေရးႀကီးပါသည္။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အေန ျဖင့္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုိအပ္ေသာ မည္သည့္ဘက္မွမဆုိ တုိက္ပဲြဝင္ေနသူမ်ားကုိ ကုသေပး ပါသည္၊ သုိ႔ရာတြင္ ၎တုိ႔ႏွင့္အတူ ပါလာေသာ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္မ်ားကုိေတာ့ ၎တုိ႔ကုိင္ေဆာင္လာ ေသာ လက္နက္မ်ားကုိ ေဆးခန္းအျပင္ဘက္တြင္ ထားခဲ့ရမည္ ျဖစ္သည္။ လက္နက္မ်ားျဖင့္ ၎တုိ႔ ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔၏ ေဆးခန္းအေဆာက္အအုံမ်ားသည္ အၾကမ္းဖက္မႈ၏ ပစ္မွတ္ျဖစ္လာႏုိင္သည္။

MSF အမွတ္တံဆိပ္

ထိေရာက္သည့္ လူသားခ်င္းစာနာမႈ အသက္ကယ္အကူအညီမ်ားကုိ ဘက္လုိက္ျခင္း၊ ႏွိမ္ခ်ခဲြျခား ဆက္ဆံျခင္း မရွိဘဲ ၾကားေနဝါဒက်င့္သုံးကာ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းေၾကာင့္ အဲ့ဒီေဒသရွိ လူအား လုံးသည္ MSF အေၾကာင္းကုိ အျပည့္အဝ နားလည္သေဘာေပါက္ေနသည့္အတြက္ MSF အမွတ္ တံဆိပ္ ပါရွိေသာ တီရွပ္အား ဝတ္ဆင္ထားျခင္းသည္ က်ည္ကာအကီ်ၤ ဝတ္ဆင္ထားျခင္းထက္ ပုိၿပီး လုံၿခဳံစိတ္ခ်မႈရွိသည္။

က်ြႏု္ပ္တို႔၏ စီမံကိန္းညႊန္ၾကားေရးမွဴးမ်ားႏွင့္ အေရးေပၚေပါင္းစပ္ေရး ညွိႏႈိင္းေရးမွဴးမ်ားကုိလည္း ေက်းဇူးတင္ပါသည္။ ၎တုိ႔သည္ စစ္မက္ျဖစ္ပြားရာေဒသမ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ကုိင္ရာတြင္ ၎တုိ႔ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ လုပ္ငန္းမ်ားအျပင္ အတုိ္က္အခံ လက္နက္ကုိင္အုပ္စုမ်ားႏွင့္လည္း ေတြ႔ဆုံ ေဆြး ေႏြးမႈမ်ား၊ စကားစျမည္ေျပာဆုိမႈမ်ားကုိလည္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။

MSF အဖြဲ႔သည္ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆုိင္ရာ က်န္းမာေရးအဖဲြ႔အစည္းျဖစ္ၿပီး လြတ္လပ္သည္၊ ဘက္ လုိက္မႈ ကင္းသည္၊ သမာသမတ္က်သည္ဟု လူသိမ်ားသည့္အျပင္ တကယ့္ လက္ေတြ႔ေျမျပင္တြင္ ျမင္သာထင္သာရွိေသာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားေၾကာင့္လည္း အဆုိပါ စကားလုံးမ်ားမွာ အလုိအေလ်ာက္ နားလည္သေဘာေပါက္ေစျခင္း၊ အျပည့္အဝ လက္ခံယုံၾကည္ျခင္းတုိ႔ကုိ ျဖစ္ေစပါသည္။ သုိ႔ေၾကာင့္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အဖဲြ႔သည္ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရေသာ အေျခအေနတြင္ ရွိေနပါသည္။